ప్రపంచ క్షయవ్యాధి దినోత్సవం: అవును! టీబీ నయం చేయగలదు

పరిచయం:

క్షయ (TB), మైకోబాక్టీరియం ట్యూబర్‌క్యూలోసిస్ కాంప్లెక్స్ అనే బ్యాక్టీరియా వల్ల వస్తుంది. ఇది మానవులను ప్రభావితం చేసే పురాతన వ్యాధులలో ఒకటి. పురాతన ఈజిప్షియన్ మమ్మీలలో కూడా ఈ వ్యాధికి సంబంధించిన ఆధారాలు లభించాయి. ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ (WHO) ప్రకారం, HIV/AIDS తర్వాత మానవ జనాభాలో మరణాలకు ప్రధాన కారణాలలో TB ఒకటి. TB అనేది ప్రపంచవ్యాప్తంగా మరణాలకు ఒక ప్రధాన కారణం. తక్కువ సామాజిక-ఆర్థిక వర్గాల ప్రజలలో మరియు అణగారిన వర్గాల ప్రజలలో TB ఎక్కువగా ప్రబలంగా ఉంది. WHO అంచనాల ప్రకారం, 2017లో ప్రపంచవ్యాప్తంగా 10.4 మిలియన్ల TB కేసులు నమోదయ్యాయి, వీటిలో మూడింట రెండు వంతులు ఎనిమిది దేశాలలో ఉన్నాయి: భారతదేశం (27%), చైనా (9%), ఇండోనేషియా (8%), ఫిలిప్పీన్స్ (6%), పాకిస్తాన్ (5%), నైజీరియా (4%), బంగ్లాదేశ్ (4%) మరియు దక్షిణాఫ్రికా (3%). భారతదేశంలో, జాతీయ వ్యూహాత్మక ప్రణాళిక (2017-2025) 2025 నాటికి TB నిర్మూలనను జాతీయ లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. ఇది TB గురించి అవగాహన మరియు జ్ఞానాన్ని పెంచడం లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది.

మూలం, వ్యాప్తి & లక్షణాలు:

TB అనేది మైకోబాక్టీరియం ట్యూబర్‌క్యూలోసిస్ (Mtb) అనే బాసిల్లస్ వల్ల వస్తుంది, ఇది గాలి ద్వారా వచ్చే తుంపర్ల ద్వారా వ్యాపిస్తుంది. సోకిన వ్యక్తి దగ్గినప్పుడు లేదా తుమ్మినప్పుడు, వారు బ్యాక్టీరియాను కలిగి ఉన్న తుంపర్లను విడుదల చేస్తారు. మరొక వ్యక్తి ఈ తుంపర్లను పీల్చినట్లయితే, వారికి TB సోకవచ్చు. ప్రపంచవ్యాప్తంగా సుమారు 1 మందిలో 4 మంది Mtb సంక్రమణకు రోగనిరోధక ప్రతిస్పందనను ప్రదర్శిస్తారు. TB సోకిన రోగులు, వ్యాధి యొక్క క్రియాశీల సంకేతాలు లేదా లక్షణాలు లేనివారిని గుప్త TB సంక్రమణ (latent TB infection) కలిగి ఉన్నట్లుగా పరిగణిస్తారు. అయితే క్రియాశీల వ్యాధి ఉన్న రోగులను క్రియాశీల TB వ్యాధి (active TB disease) ఉన్నట్లుగా పరిగణిస్తారు. గుప్త TB సంక్రమణ ఉన్న రోగులకు క్రియాశీల TB వ్యాధి అభివృద్ధి చెందే జీవితకాల ప్రమాదం 5-10% ఉంటుంది, అయితే HIV రోగులలో ఈ సంఖ్య 16%కి పెరుగుతుంది.

గుప్త TB ఉన్న వ్యక్తికి ఎటువంటి లక్షణాలు ఉండవు. వారికి ఇప్పటికీ TB సంక్రమణ ఉండవచ్చు, కానీ వారి శరీరంలోని బ్యాక్టీరియా ఇంకా హాని కలిగించదు. క్రియాశీల TB వ్యాధి యొక్క సాధారణ లక్షణాలు అనారోగ్యం లేదా బలహీనత, బరువు తగ్గడం, జ్వరం మరియు రాత్రిపూట చెమటలు పట్టడం. ఊపిరితిత్తుల TB వ్యాధి (పల్మనరీ TB) లక్షణాలు దగ్గు, ఛాతీ నొప్పి మరియు రక్తం దగ్గు. శరీరంలోని ఇతర భాగాలలో TB వ్యాధి లక్షణాలు ప్రభావిత ప్రాంతంపై ఆధారపడి ఉంటాయి. ఉదాహరణకు, వెన్నెముక యొక్క క్షయ వెన్నునొప్పికి కారణం కావచ్చు, మరియు మీ మూత్రపిండాలలో క్షయ మీ మూత్రంలో రక్తాన్ని కలిగించవచ్చు.

నిర్ధారణ, చికిత్స & నివారణ:

క్షయను నిర్ధారించడానికి ఉపయోగించే అనేక పరీక్షలు ఉన్నాయి, వాటిలో:

• మాంటౌక్స్ స్కిన్ టెస్ట్: తక్కువ మొత్తంలో శుద్ధి చేసిన ప్రోటీన్ డెరివేటివ్ (PPD) చర్మం కిందకి ఇంజెక్ట్ చేయబడుతుంది. ప్రతిచర్య ఉంటే, అది TB బ్యాక్టీరియాకు గురైనట్లు సూచిస్తుంది.
• రక్త పరీక్ష: TB బ్యాక్టీరియాకు యాంటీబాడీల కోసం చూడటానికి రక్త నమూనా తీసుకోబడుతుంది.
• ఛాతీ X-ray: X-ray ఊపిరితిత్తులలో TBని సూచించే అసాధారణతలను చూపించగలదు.
• కఫం పరీక్ష: ఊపిరితిత్తుల నుండి దగ్గి వచ్చిన శ్లేష్మం నమూనాను TB బ్యాక్టీరియా కోసం పరిశీలిస్తారు.

TBకి యాంటీబయాటిక్స్‌తో చికిత్స చేస్తారు, సాధారణంగా ఆరు నుండి తొమ్మిది నెలల పాటు. సాధారణంగా ఉపయోగించే మందులు ఐసోనియాజిడ్, రిఫాంపిసిన్, ఎథాంబూటోల్ మరియు పైరాజినామైడ్. చికిత్స పూర్తికాకముందే మీకు మంచిగా అనిపించినా కూడా సూచించిన మందులన్నీ తీసుకోవడం చాలా ముఖ్యం. TBకి సరిగ్గా చికిత్స చేయకపోతే, అది ఔషధ-నిరోధకతగా మారవచ్చు, చికిత్స చేయడం మరింత కష్టతరం చేస్తుంది.

TB వ్యాప్తిని నిరోధించడంలో అనేక చర్యలు ఉంటాయి, వాటిలో:

• వ్యాక్సినేషన్: BCG వ్యాక్సిన్ పిల్లలలో TB యొక్క తీవ్రమైన రూపాలను నిరోధించడంలో సహాయపడుతుంది, కానీ ఇది వ్యాధి యొక్క అన్ని రూపాలను నిరోధించడంలో ప్రభావవంతంగా ఉండదు.
• మంచి పరిశుభ్రత పద్ధతులు: దగ్గినప్పుడు లేదా తుమ్మినప్పుడు మీ నోరు మరియు ముక్కును కప్పుకోండి మరియు మీ చేతులను క్రమం తప్పకుండా కడగండి.
• సోకిన వ్యక్తులతో సన్నిహిత సంబంధాన్ని నివారించడం: మీకు TB ఉన్నా లేదా TB ఉన్న వారితో సన్నిహిత సంబంధం ఉన్నా, వైద్య సహాయం తీసుకోండి.

క్షయ & వంధ్యత్వం:

పల్మనరీ టీబీ ప్రధానమైన వ్యాధి లక్షణంగా ఉన్నప్పటికీ, జననాంగ టీబీ కూడా గణనీయమైన సంఖ్యలో వ్యక్తులలో కనబడుతుంది మరియు మగ మరియు ఆడ రోగులలో పునరుత్పత్తిపై తీవ్ర ప్రభావాన్ని చూపుతుంది. జననాంగ టీబీ అనేది రోగనిర్ధారణలో గందరగోళంగానే ఉంది, ప్రధానంగా దాని రహస్య స్వభావం మరియు దాదాపు లక్షణాలు లేని స్థితి కారణంగా, ముఖ్యంగా ప్రారంభ దశలలో. వంధ్యత్వం అనేది కొన్నిసార్లు ఈ వ్యాధి యొక్క ఏకైక లక్షణం, మగవారిలో మరియు ఆడవారిలో, మరియు వంధ్యత్వం కోసం చేసే దర్యాప్తులో సాధారణంగా ఇది అనుకోకుండా బయటపడుతుంది. 

జననాంగ టీబీ, దాని క్రియాశీల స్థితిలో పునరుత్పత్తి వ్యవస్థకు హాని కలిగించి వంధ్యత్వానికి దారితీస్తుంది. వ్యాధి కలిగించే నష్టం యొక్క పరిధి సంక్రమణ బ్యాక్టీరియా యొక్క బలం మరియు వ్యక్తి యొక్క రోగనిరోధక వ్యవస్థపై ఆధారపడి ఉంటుంది. మహిళల్లో, జననాంగ టీబీ ఫెలోపియన్ ట్యూబ్‌లకు నష్టం కలిగించవచ్చు, ఇది వంధ్యత్వానికి దారితీస్తుంది. సంక్రమణ ట్యూబ్‌లలో అంటుకట్టలు లేదా మచ్చల కణజాలాన్ని ఏర్పరుస్తుంది, ఇది అండాశయం నుండి గర్భాశయానికి అండం ప్రయాణాన్ని అడ్డుకుంటుంది. ఇది వంధ్యత్వం, ఎక్టోపిక్ గర్భం లేదా దీర్ఘకాలిక పెల్విక్ నొప్పికి దారితీస్తుంది. అదనంగా, జననాంగ టీబీ హార్మోన్ల అసమతుల్యతకు కూడా కారణం కావచ్చు, ఇది అండోత్సర్గమును ప్రభావితం చేస్తుంది, ఇది కూడా వంధ్యత్వానికి దారితీస్తుంది. పురుషులలో, జననాంగ టీబీ వృషణాలు, ఎపిడిడిమిస్ మరియు ప్రోస్టేట్ గ్రంధికి మంట మరియు నష్టం కలిగించవచ్చు, ఇది వంధ్యత్వానికి దారితీస్తుంది. సంక్రమణ పునరుత్పత్తి అవయవాలలో గ్రాన్యులోమాలు లేదా నాడ్యూల్స్ ఏర్పడటానికి దారితీస్తుంది, ఇది స్పెర్మ్ ప్రవాహాన్ని అడ్డుకుంటుంది. ఇది తక్కువ స్పెర్మ్ కౌంట్, పేలవమైన స్పెర్మ్ చలనశీలత లేదా అసాధారణ స్పెర్మ్ ఆకారానికి దారితీస్తుంది. ఇంకా, జననాంగ టీబీ టెస్టోస్టెరాన్ ఉత్పత్తిని కూడా ప్రభావితం చేయవచ్చు, ఇది పురుషులలో సంతానోత్పత్తిని కూడా ప్రభావితం చేస్తుంది.

వ్యాధిని ముందుగానే గుర్తించడం వల్ల కోలుకోలేని నష్టాన్ని నివారించవచ్చు. అయితే, ప్రారంభ దశలలో జననాంగ టీబీని గుర్తించడం కష్టం, ఎందుకంటే చాలా తక్కువ బ్యాక్టీరియా ఉంటుంది. ఈ వ్యాధితో బాధపడుతున్న వ్యక్తులు పిల్లలను కనే సామర్థ్యాన్ని తిరిగి పొందడంలో సహాయపడటానికి, వైద్యులు ప్రారంభంలో సంభవించే శారీరక మరియు రోగనిరోధక వ్యవస్థ మార్పులను గుర్తించడంపై దృష్టి పెడతారు. ప్రామాణిక యాంటీ-టీబీ మందులతో వైద్య నిర్వహణ సాధారణ స్థితిని పునరుద్ధరించడానికి సరిపోకపోవచ్చు మరియు వంధ్యత్వానికి చికిత్స చేయడానికి శస్త్రచికిత్స దిద్దుబాటు లేదా సహాయక పునరుత్పత్తి చికిత్స (ART)తో అనుబంధంగా ఉండవలసి ఉంటుంది.

టీబీ గురించి అంతర్దృష్టులను పొందడానికి స్పొలిగో టీబీ కిట్‌లను ఉపయోగించిన ప్రచురించబడిన అధ్యయనాల జాబితా

ముగింపు:

ప్రపంచవ్యాప్తంగా ప్రతి సంవత్సరం కోటి మందికి పైగా ప్రజలను ప్రభావితం చేస్తూ TB అనేది ఇప్పటికీ ఒక ముఖ్యమైన ప్రజా ఆరోగ్య సమస్యగా ఉంది. రోగనిర్ధారణ మరియు చికిత్సలో పురోగతి సాధించినప్పటికీ, TB రోగులు ఎదుర్కొంటున్న ప్రధాన సవాలు అపనిందగానే మిగిలిపోయింది, ఇది తరచుగా సంరక్షణను కోరడంలో ఆలస్యం మరియు సామాజిక బహిష్కరణకు దారితీస్తుంది. అంతేకాకుండా, రోగులు ఇప్పటికీ ఔషధ-నిరోధక రకాలు, నాణ్యమైన ఆరోగ్య సంరక్షణ అందుబాటు లేకపోవడం మరియు కొత్త చికిత్సల పరిశోధన మరియు అభివృద్ధికి తగిన నిధులు లేకపోవడం వంటి వివిధ ఇబ్బందులను ఎదుర్కొంటున్నారు. 

ముందుకు సాగుతున్నప్పుడు, కొత్త TB చికిత్సలు, రోగనిర్ధారణలు మరియు టీకాల పరిశోధన మరియు అభివృద్ధిలో పెట్టుబడులకు ప్రాధాన్యత ఇవ్వడం అవసరం. నాణ్యమైన ఆరోగ్య సంరక్షణ అందుబాటును మెరుగుపరచడంపై కూడా మనం దృష్టి సారించాలి, ప్రత్యేకించి TB ఎక్కువగా ఉన్న తక్కువ మరియు మధ్య ఆదాయ దేశాలలో. ఇందులో TB కార్యక్రమాలకు నిధులు పెంచడం, ఆరోగ్య వ్యవస్థలను బలోపేతం చేయడం మరియు రోగులకు సరసమైన మరియు ప్రభావవంతమైన చికిత్సలు అందుబాటులో ఉండేలా చూసుకోవడం వంటివి ఉన్నాయి. అంతేకాకుండా, పేదరికం, రద్దీ మరియు పోషకాహార లోపం వంటి TB వ్యాప్తికి దోహదపడే సామాజిక మరియు ఆర్థిక కారణాలను మనం పరిష్కరించాలి. ఈ సవాళ్లను ఎదుర్కోవడానికి కలిసి పనిచేయడం ద్వారా, ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ యొక్క ఎండ్ టీబీ వ్యూహంలో వివరించిన విధంగా, 2035 నాటికి TBని అంతం చేసే లక్ష్యాన్ని మనం సాధించగలం. సమగ్రమైన మరియు సహకార విధానాన్ని అవలంబించడం ద్వారా మాత్రమే మనం TBకి వ్యతిరేకంగా పోరాటంలో గణనీయమైన మరియు స్థిరమైన ప్రభావాన్ని చూపగలము.

నెల్సన్ మండేలా ఒకసారి చెప్పినట్లుగా, "ఆరోగ్యం ఆదాయానికి సంబంధించిన ప్రశ్న కాకూడదు; అది ప్రాథమిక మానవ హక్కు." ప్రతి వ్యక్తికి, వారి ఆదాయం లేదా సామాజిక స్థితితో సంబంధం లేకుండా, TBని నివారించడానికి, నిర్ధారించడానికి మరియు చికిత్స చేయడానికి అవసరమైన సంరక్షణను పొందగలిగేలా చూసుకోవడానికి మనం కలిసి రండి. కలిసి, TB అనేది ఇకపై ప్రపంచ ఆరోగ్యం మరియు శ్రేయస్సుకు ముప్పుగా లేని ప్రపంచాన్ని మనం సృష్టించగలం.