మానవులలో రోగనిరోధక శక్తి అనేది అత్యంత సంక్లిష్టమైన మరియు ప్రాణాలను రక్షించే విధానం. రోగనిరోధక వ్యవస్థ యొక్క ప్రాధమిక విధులలో ఒకటి, స్వంత కణాలకు (సెల్ఫ్) మరియు స్వంతం కాని (విదేశీ) కారకాల మధ్య వ్యత్యాసాన్ని గుర్తించడం ద్వారా సంక్రమణ మరియు వ్యాధిని కలిగించే కారకాలకు (బ్యాక్టీరియా, వైరస్ మొదలైనవి) వ్యతిరేకంగా రక్షించడం. విదేశీ కారకాలకు రోగనిరోధక వ్యవస్థ భిన్నంగా స్పందిస్తుంది. విదేశీ ఆక్రమణదారులను శరీరం నుండి నాశనం చేయడానికి మరియు పూర్తిగా తొలగించడానికి నిర్దిష్ట క్రమంలో కలిసి పనిచేసే వివిధ కణాలు మరియు రసాయనాలు (ప్రోటీన్లు) ఉన్నాయి. ఏదైనా ప్రతిస్పందనలో చిన్న తేడా లేదా ఆలస్యం తీవ్రమైన అనారోగ్యానికి కారణమవుతుంది.
రోగనిరోధక ప్రతిస్పందనలో పాలుపంచుకునే ముఖ్యమైన కణాలు (రోగనిరోధక కణాలు/లుకోసైట్లు) మరియు రసాయనాలలో లింఫోసైట్లు (T కణాలు, B కణాలు మరియు NK కణాలు), న్యూట్రోఫిల్స్ మరియు మాక్రోఫేజెస్ (ఇవి అన్ని రకాల తెల్ల రక్త కణాలు) ఉన్నాయి. ఇతర రసాయనాలు/ప్రోటీన్లలో సైటోకిన్లు (ప్రధానంగా సంకేత ప్రోటీన్లు), యాంటీబాడీలు మరియు కాంప్లిమెంట్ ప్రోటీన్లు ఉన్నాయి.
మరిన్ని చదవండి: ఆహారం & సప్లిమెంట్లు - అవి సంక్రమణ ప్రమాదాన్ని తగ్గిస్తాయా?
కరోనావైరస్ వంటి వైరస్లతో రోగనిరోధక వ్యవస్థ ఎలా పోరాడుతుంది?
వైరస్ను నాశనం చేయడానికి మరియు తొలగించడానికి ఏకకాలంలో జరిగే విభిన్న యంత్రాంగాలు ఉన్నాయి. ఒక వైరస్ శరీరంలో జీవించడానికి ఏకైక మార్గం ఆరోగ్యకరమైన కణంలోకి ప్రవేశించి ప్రతిరూపం పొందడం. ప్రవేశించిన తర్వాత, వైరస్ వివిధ ప్రోటీన్లను మరియు జన్యు పదార్థాన్ని ఉత్పత్తి చేయడం ప్రారంభిస్తుంది. అన్ని ప్రోటీన్ అణువులు మరియు జన్యు పదార్థాలు కలిసి మరింత వైరస్లను ఏర్పరుస్తాయి.
అన్ని కేంద్రక కణాలలో కణాల ఉపరితలంపై MHC క్లాస్ I ప్రోటీన్లు ఉంటాయి. MHC క్లాస్ II ప్రోటీన్లు యాంటిజెన్-ప్రెజెంటింగ్ కణాలపై (డెండ్రిటిక్ కణాలు, మాక్రోఫేజెస్ మరియు B కణాలు) ఉంటాయి. ఈ ప్రోటీన్లు రోగనిరోధక వ్యవస్థను సంకేతం చేయడంలో మరియు ప్రారంభించడంలో కీలక పాత్ర పోషిస్తాయి.
మరిన్ని చదవండి: రోగనిరోధక శక్తిని పెంచే పోషకాలు
సంక్రమించిన కణం వైరస్ యొక్క ప్రోటీన్లను ఉత్పత్తి చేయడం ప్రారంభించినప్పుడు, వైరల్ ప్రోటీన్ యొక్క చిన్న భాగం MHC క్లాస్ Iకి జతచేయబడుతుంది. సైటోటాక్సిక్ T కణాలు MHC క్లాస్ I ప్రోటీన్ను జతచేయబడిన వైరల్ ప్రోటీన్తో పాటు గుర్తించి, సంక్రమించిన కణాన్ని నాశనం చేసే సైటోటాక్సిక్ కారకాలను విడుదల చేస్తాయి. అదే సమయంలో, సంక్రమించిన కణాలు ఇంటర్ఫెరాన్లు అనే రసాయనాలను విడుదల చేస్తాయి, ఇవి ఇతర పొరుగు కణాలకు సంక్రమణ గురించి సూచిస్తాయి.
కొన్ని వైరస్లు ఈ రక్షణ వ్యూహాన్ని అధిగమించి సంక్రమణను వ్యాప్తి చేస్తాయి. సంక్రమించిన కణం MHC క్లాస్ I రిసెప్టర్పై వైరల్ ప్రోటీన్ను చూపించదు మరియు సాధారణం కంటే తక్కువ సంఖ్యలో MHC క్లాస్ I ప్రోటీన్లను చూపిస్తుంది. సహజ కిల్లర్ కణాలు దీన్ని గుర్తించి, కణాన్ని నాశనం చేసే కొన్ని రసాయనాలను విడుదల చేస్తాయి మరియు మరింత T కణాలు మరియు B కణాలను సక్రియం చేస్తాయి.
మరోవైపు, విదేశీ ఆక్రమణదారుడు శరీరంలోకి ప్రవేశించినప్పుడు, యాంటిజెన్-ప్రెజెంటింగ్ కణాలు ఫాగోసైటోసిస్ అనే ప్రక్రియ ద్వారా వైరస్ను కబళించి వాటిని చిన్న శకలాలుగా విడగొడతాయి. కణాలు ఈ చిన్న శకలాలను ఉపరితల గ్రాహకాలలోకి (MHC క్లాస్ II) లోడ్ చేస్తాయి మరియు వాటిని అన్ని ఇతర రోగనిరోధక కణాలకు ప్రదర్శిస్తాయి. T హెల్పర్ కణాలు (రోగనిరోధక కణాల రకం) యాంటిజెన్-ప్రెజెంటింగ్ కణాలతో సంకర్షణ చెందుతాయి మరియు రసాయనాలను విడుదల చేస్తాయి, ఇవి మరింత T కణాలు, B కణాలు మరియు యాంటిజెన్-ప్రెజెంటింగ్ కణాలను సక్రియం చేస్తాయి మరియు సంక్రమించిన కణాన్ని నాశనం చేస్తాయి.
మానవ ల్యూకోసైట్ యాంటిజెన్ (HLA) మరియు రోగనిరోధక శక్తి మధ్య బంధం
జన్యు కారకాలకు మరియు వైరల్ సంక్రమణకు గురయ్యే లేదా నిరోధకతకు మధ్య బలమైన సంబంధం ఉందని చాలా శాస్త్రీయ అధ్యయనాలు నిరూపించాయి. HIV లేదా HCV వంటి దీర్ఘకాలిక వైరల్ సంక్రమణ హోస్ట్ యొక్క రోగనిరోధక వ్యవస్థపై ప్రధాన ఎంపిక ఒత్తిడిని కలిగిస్తుంది మరియు హోస్ట్ యొక్క జన్యు కారకాలతో సంబంధం కలిగి ఉందని కనుగొనబడింది. ఈ ఆవిష్కరణ తర్వాత, మానవ ల్యూకోసైట్ యాంటిజెన్ సంక్రమణ వ్యాధికి గురయ్యే ప్రధాన జన్యు అభ్యర్థిగా కనిపించిందని కనుగొనబడింది.
మానవ ల్యూకోసైట్ యాంటిజెన్ అనేది మానవులలో ప్రధాన హిస్టోకాంపాటిబిలిటీ కాంప్లెక్స్ (ప్రోటీన్లు)ను ఎన్కోడ్ చేసే జన్యు సముదాయం. HLA జన్యు సముదాయం క్రోమోజోమ్ 6 లోపల 3 Mbp స్ట్రెచ్లో ఉంది. ఇది మానవ శరీరంలో అనేక వేల అలెల్స్తో క్రియాత్మక పాలిపెప్టైడ్లను (ప్రోటీన్లు) ఎన్కోడ్ చేసే అత్యంత పాలిమార్ఫిక్ జన్యువులలో ఒకటి. ఈ ప్రోటీన్లను యాంటిజెన్లు అని కూడా అంటారు మరియు అవయవ మార్పిడి ప్రక్రియలో కనుగొనబడ్డాయి. విజయవంతమైన మార్పిడి కోసం, MHC సముదాయాలు ఒకదానికొకటి సరిపోలాలి.
ఈ అధిక స్థాయి పాలిమార్ఫిజంతో, మానవ రోగనిరోధక వ్యవస్థ సూక్ష్మజీవులు మరియు యాంటిజెన్ల వైవిధ్యానికి వ్యతిరేకంగా ఎంపిక ప్రయోజనాన్ని కలిగి ఉంది.
MHC అణువులు విస్తృతంగా రెండు వర్గాలుగా వర్గీకరించబడ్డాయి
- క్లాస్ I MHC అణువులు (HLA-A, -B, -C, – E, -F,- G, -H)
- క్లాస్ II MHC అణువులు (HLA-DR, -DQ, -DM, మరియు -DP)
ప్రతి అణువుకు విభిన్న విధులు ఉంటాయి మరియు రోగనిరోధక ప్రతిస్పందన సమయంలో విభిన్న రోగనిరోధక కణాలను ఆకర్షిస్తుంది.
రోగనిరోధక వ్యవస్థ నియంత్రించబడకపోతే ఏమి జరుగుతుంది?
రోగనిరోధక ప్రతిస్పందనలు బాగా నియంత్రించబడాలి. MHC లోని వైవిధ్యాలు మరియు ఉత్పరివర్తనాలు ఆటోఇమ్యూన్ వ్యాధుల అవకాశాన్ని పెంచుతాయి. దాదాపు అన్ని తెలిసిన ఆటోఇమ్యూన్ వ్యాధులు అధ్యయనం చేయబడ్డాయి మరియు HLA జన్యు సముదాయంలో జన్యు వైవిధ్యంతో సంబంధం కలిగి ఉన్నట్లు కనుగొనబడింది.
టైప్ 1 డయాబెటిస్, విస్తృతంగా అధ్యయనం చేయబడిన సంక్లిష్ట జన్యుపరమైన రుగ్మతలలో ఒకటి, ఇది ఒక ఆటోఇమ్యూన్ వ్యాధి, దీనిలో రోగనిరోధక వ్యవస్థ ద్వారా ప్యాంక్రియాస్లోని β కణాల నాశనం కారణంగా ఇన్సులిన్ క్రియాత్మకంగా ఉండదు. DQ మరియు DR ను ఎన్కోడ్ చేసే క్లాస్ II HLA జన్యువుల పాలిమార్ఫిజం ఈ వ్యాధికి ప్రధాన నిర్ణాయకాలు. అయితే, ఆటోఇమ్యూన్ దాడికి కారణాలు పూర్తిగా అర్థం కాలేదు, కానీ పర్యావరణ మరియు జన్యు కారకాలు రెండూ దీనికి దోహదపడతాయని ఇప్పుడు విస్తృతంగా అంగీకరించబడింది.
HLA ప్రాంతానికి మరియు మల్టిపుల్ స్క్లెరోసిస్, రుమటాయిడ్ ఆర్థరైటిస్, గ్రేవ్స్ వ్యాధి, యాంకైలోసింగ్ స్పాండిలైటిస్ మరియు సిస్టమిక్ ల్యూపస్ ఎరిథెమాటోసస్ వంటి ఇతర ఆటోఇమ్యూన్ వ్యాధుల మధ్య బలమైన సంబంధం ఉందని చాలా అధ్యయనాలు కూడా నిరూపించాయి.
అందువల్ల MHC అణువులు మానవ రోగనిరోధక ప్రతిస్పందనను నియంత్రించడంలో కీలక పాత్ర పోషిస్తాయి - అవి సహనం మరియు సైటోటాక్సిక్ T కణం లేదా హెల్పర్ T కణ ప్రతిస్పందనను ప్రారంభించడానికి T కణ గ్రాహకాలకు స్వంత/విదేశీ – యాంటిజెన్లు/పెప్టైడ్లను ప్రదర్శించేవిగా పనిచేస్తాయి.
రోగనిరోధక వ్యవస్థ అతిగా పనిచేసినప్పుడు, లేదా అతి ప్రతిస్పందన జరిగినప్పుడు, 'సైటోకిన్ తుఫాను' సంభవించవచ్చు.
మరిన్ని చదవండి: సైటోకిన్ స్టార్మ్ సిండ్రోమ్ COVID-19 ఫలితాలను మరింత దిగజార్చుతుంది
జినోమ్పత్రి ఇమ్యూనిటీ – DNA ఆధారిత వ్యక్తిగతీకరించిన రోగనిరోధక శక్తి అంచనా
COVID-19 తో పోరాడడంలో మా చొరవలో భాగంగా, మా జినోమ్ మ్యాపర్లు మెరుగైన నివారణ మరియు ఆరోగ్యం కోసం రోగనిరోధక ప్రతిస్పందన మరియు ఆటోఇమ్యూన్ వ్యాధులతో సంబంధం ఉన్న జన్యు వైవిధ్యాలను విశ్లేషించే DNA ఆధారిత రోగనిరోధక శక్తి నివేదిక అయిన జినోమ్పత్రి ఇమ్యూనిటీTM ని సృష్టించారు. ఈ నివేదిక COVID-19 తో సహా తీవ్రమైన సంక్రమణకు జన్యుపరమైన ప్రమాదాన్ని కూడా విశ్లేషిస్తుంది.















