అధిక మరణాల రేటు మరియు తక్కువ మనుగడ రేటుతో, ఊపిరితిత్తుల క్యాన్సర్ అత్యంత ఘోరమైన క్యాన్సర్లలో ఒకటి. తరచుగా ధూమపానం, ప్రధాన కారణం, ఊపిరితిత్తుల క్యాన్సర్ చాలా కాలం పాటు గుర్తించబడకపోవచ్చు. మనం అన్ని రకాల గాలిని పీల్చినప్పుడు మన ఊపిరితిత్తులు మరియు అవి తట్టుకునే ప్రభావాల గురించి మనం చాలా అరుదుగా ఆలోచిస్తాము.
ఊపిరితిత్తుల క్యాన్సర్ ప్రతి సంవత్సరం సుమారు 1.37 మిలియన్ల మంది ప్రాణాలను హరిస్తుంది. ఇది సాధారణంగా అరవై సంవత్సరాలు మరియు అంతకంటే ఎక్కువ వయస్సు ఉన్నవారిలో నిర్ధారణ అవుతుంది; అయినప్పటికీ ఇది చిన్న వయస్సులోనే కూడా కనిపించవచ్చు. దాని మెకానిజం గురించి పెద్దగా తెలియదు మరియు అందువల్ల శాస్త్రీయ సమాజానికి ఇది ఒక పరిశోధనా హాట్స్పాట్.
ఊపిరితిత్తుల క్యాన్సర్కు కారణం ఏమిటి? ఏదైనా నివారణ చర్యలు ఉన్నాయా?
ఊపిరితిత్తుల క్యాన్సర్కు స్థిరపడిన ప్రమాద కారకాలలో ధూమపానం, పరోక్ష ధూమపానం, రేడాన్ వాయువు మరియు ఆస్బెస్టాస్ ఫైబర్లకు గురికావడం వంటివి ఉన్నాయి. వీటిలో ధూమపానం మరియు పరోక్ష ధూమపానం వల్ల కలిగే నష్టాలు ముఖ్యమైనవి.
- ధూమపానం మరియు పరోక్ష ధూమపానం: సిగరెట్ల ద్వారా పొగాకు వినియోగం మరియు ఊపిరితిత్తుల క్యాన్సర్ సంభవించడం మధ్య ప్రత్యక్ష సంబంధం ఉంది, వైద్యులు ప్యాక్-సంవత్సరాల ధూమపాన చరిత్ర (దీనిని రోజుకు తాగిన ప్యాక్ల సంఖ్య, తాగిన సంవత్సరాల సంఖ్యతో గుణించి నిర్వచిస్తారు) అని పిలిచే వాటి ప్రకారం ప్రమాదం లెక్కించబడుతుంది. 10-ప్యాక్ చరిత్రతో ఊపిరితిత్తుల క్యాన్సర్ ప్రమాదం పెరుగుతుంది; దురదృష్టవశాత్తు, 30-ప్యాక్ చరిత్ర లేదా అంతకంటే ఎక్కువ ఉన్నవారికి ఊపిరితిత్తుల క్యాన్సర్ వచ్చే ప్రమాదం చాలా ఎక్కువ. మనం దానిని పక్కకు పెట్టడానికి ప్రయత్నించినప్పటికీ, పరోక్ష ధూమపానం కూడా ఊపిరితిత్తుల క్యాన్సర్కు ఒక డాక్యుమెంట్ చేసిన ప్రమాద కారకం. ధూమపానం చేసేవారితో నివసించే ధూమపానం చేయని వారికి ఊపిరితిత్తుల క్యాన్సర్ వచ్చే ప్రమాదం 24% పెరుగుతుంది. సిగరెట్లు, సిగార్లు మరియు పైపుల నుండి వచ్చే పొగాకు పొగలో రెండు ప్రసిద్ధ కార్సినోజెన్లు ఉన్నాయి, అవి నైట్రోసమైన్లు మరియు పాలీసైక్లిక్ సుగంధ హైడ్రోకార్బన్లు, పొగలో కనిపించే ఇతర 4000 రసాయనాలతో పాటు.
- రేడాన్ వాయువుకు గురికావడం: ఊపిరితిత్తుల క్యాన్సర్కు రెండవ అత్యంత సాధారణ కారణం అని అపఖ్యాతి పాలైన రేడాన్ వాయువు సహజమైన, రేడియోధార్మిక, కనిపించని, వాసన లేని వాయువు, యురేనియం యొక్క క్షయ ఉత్పన్నం. ఒక అధ్యయనంలో, USలోని ప్రతి 15 ఇళ్లలో 1 ఇంట్లో అధిక స్థాయి రేడాన్ వాయువు ఉన్నట్లు కనుగొనబడింది. రేడాన్ ప్లంబింగ్, నేల, వైర్లు మరియు ఏదైనా ఇతర తెరిచిన ద్వారాల ద్వారా ఇళ్లలోకి ప్రవేశిస్తుంది. భూమి రేడాన్ వాయువుకు ప్రధాన వనరు అయినప్పటికీ, ఇతర వనరులలో బావి నీరు మరియు నిర్మాణాలలో ఉపయోగించే పదార్థాలు ఉన్నాయి. రేడాన్ సాధారణంగా దాని వాతావరణ స్థాయిల ద్వారా కొలుస్తారు. రేడాన్ స్థాయిలు స్థానాన్ని బట్టి మారుతూ ఉంటాయి మరియు రేడాన్ టెస్ట్ కిట్లను ఉపయోగించి మీ ఇంట్లో స్థాయిలను కనుగొనడం సులభం.
- ఆస్బెస్టాస్ ఫైబర్లు: ప్రపంచంలోని చాలా ప్రాంతాలలో ఆస్బెస్టాస్ వాడకం నిషేధించబడినప్పటికీ, ఇది ఊపిరితిత్తుల క్యాన్సర్కు తెలిసిన కారణం. జీవితాంతం ఊపిరితిత్తులలో దాని నిలకడ చాలా ప్రమాదకరంగా చేస్తుంది. తరచుగా వృత్తిపరమైన ప్రమాదంగా ఆపాదించబడుతుంది, ధూమపానం చేసి ఆస్బెస్టాస్తో పనిచేసిన వారికి ధూమపానం చేయని ఆస్బెస్టాస్ కార్మికులతో పోలిస్తే కనీసం యాభై నుండి తొంభై రెట్లు ఊపిరితిత్తుల క్యాన్సర్ వచ్చే ప్రమాదం ఉంది.
ఊపిరితిత్తుల క్యాన్సర్కు దోహదపడే ఇతర కారణాలలో జన్యుపరమైన ప్రవృత్తి, వాయు కాలుష్యం, ఊపిరితిత్తుల వ్యాధులు, ఊపిరితిత్తుల క్యాన్సర్ చరిత్ర మరియు డీజిల్ ఎగ్జాస్ట్ పొగలకు దీర్ఘకాలికంగా గురికావడం ఉన్నాయి.
అధిక రేడాన్ వాయు స్థాయిలు ఇంట్లో మరియు ధూమపానం ఊపిరితిత్తుల క్యాన్సర్ ప్రమాదాన్ని పెంచుతాయని చెప్పనవసరం లేదు. నివారణ చర్యలలో ధూమపానం మానేయడం, పరోక్ష ధూమపానం నివారించడం మరియు రేడాన్ స్థాయిలను తనిఖీ చేస్తూ ఉండటం ఉన్నాయి. ఆసక్తికరంగా, ధూమపానం ఆగిపోయిన తర్వాత, ఊపిరితిత్తుల క్యాన్సర్ అభివృద్ధి చెందే ప్రమాదం ప్రతి సంవత్సరం తగ్గుతుంది, ఎందుకంటే పొగాకు దెబ్బతిన్న కణాలు ఆరోగ్యకరమైన సాధారణ కణాలచే భర్తీ చేయబడతాయి. రేడాన్ స్థాయిలు పెరిగినట్లయితే, భయపడకుండా మరియు ఖాళీ చేయడం వంటి తీవ్రమైన చర్యలు తీసుకోకుండా ఉండటం మంచిది. బదులుగా, గోడలు మరియు అంతస్తులలో లీకేజీలు లేదా పగుళ్లను తనిఖీ చేసి, వాటిని సీల్ చేయగల నిపుణులను సంప్రదించడం సమస్యను పరిష్కరించగలదు.
ఊపిరితిత్తుల క్యాన్సర్ యొక్క సంకేతాలు మరియు లక్షణాలు ఏమిటి?
క్యాన్సర్ విషయంలో, ఊపిరితిత్తుల క్యాన్సర్ రోగి ప్రదర్శించే సంకేతాలు ఆ స్థితికి ప్రత్యేకమైనవి కావు. కొన్నిసార్లు, రోగి చాలా కాలం పాటు లక్షణాలను ప్రదర్శించకపోవచ్చు, వ్యాధిని గుర్తించకుండా పోతుంది. తరచుగా గుర్తించడం కష్టం, సంకేతాలు వ్యాధి దశపై ఆధారపడి ఉంటాయి మరియు అది ఎంత విస్తృతంగా వ్యాపించింది.
లక్షణాలలో శ్వాస తీసుకోవడం, మింగడం, దగ్గు, దగ్గులో రక్తం, ఛాతీ నొప్పి, శ్వాస ఆడకపోవడం మరియు ప్రభావితమైన ఊపిరితిత్తి కూలిపోవడం వల్ల న్యుమోనియా వంటి అంటువ్యాధులు ఉన్నాయి. క్యాన్సర్ నరాలను స్వాధీనం చేసుకున్నట్లయితే, అది భుజం నొప్పి మరియు స్వర తంత్రుల పక్షవాతానికి కారణమవుతుంది. క్యాన్సర్ ఎముకలకు వ్యాపించడం వల్ల కదలికలలో నొప్పి వస్తుంది. మెదడులోకి చొరబడటం వల్ల తలనొప్పి, మూర్ఛలు, స్ట్రోక్, స్పర్శ కోల్పోవడం, బలహీనత లేదా మసక దృష్టికి దారితీస్తుంది.
ఇతర రకాల క్యాన్సర్లలో కనిపించే నిర్దిష్టత లేని లక్షణాలు మానసిక కల్లోలం, డిప్రెషన్, బలహీనత, అలసట మరియు బరువు తగ్గడం.
ఊపిరితిత్తుల క్యాన్సర్ల రకాలు ఏమిటి?
ఇవి సాధారణంగా శ్వాసనాళాలలో ఉత్పన్నమవుతాయి మరియు రెండు రకాలుగా ఉంటాయి – స్మాల్ సెల్ లంగ్ క్యాన్సర్లు (SCLC) మరియు నాన్- స్మాల్ సెల్ లంగ్ క్యాన్సర్లు (NSCLC). వీటిని కణితి కణాల రూపాల ఆధారంగా వేరు చేస్తారు. ఈ రెండింటిలో, SCLC మరింత దూకుడుగా, వేగంగా వ్యాపించేది మరియు సిగరెట్ ధూమపానానికి ప్రత్యక్షంగా సంబంధించినది, ఇది ఊపిరితిత్తుల క్యాన్సర్లో 20% ఉంటుంది. ఇది తరచుగా ఇతర అవయవాలకు వ్యాపించిన తర్వాత గుర్తించబడుతుంది. NSCLC మిగిలిన 80% వాటాను కలిగి ఉంది మరియు అడెనోకార్సినోమాలు, స్క్వామస్ సెల్ కార్సినోమా, బ్రోన్కియోలాల్వెయోలార్ కార్సినోమా మరియు లార్జ్ సెల్ కార్సినోమాలు వంటి వివిధ రకాలుగా ఉండవచ్చు.
రోగనిర్ధారణ ఎలా జరుగుతుంది?
ఊపిరితిత్తుల క్యాన్సర్ నిర్ధారణలో అనేక రకాల రోగనిర్ధారణ పరీక్షలు మరియు విధానాలు ఉంటాయి. వాటిలో కుటుంబ మరియు వ్యక్తిగత చరిత్ర, శారీరక పరీక్షలు, ఛాతీ X- రే, CT, MRI, PET, ఎముక స్కాన్లు వంటి స్కాన్లు మరియు స్పుటమ్ సైటాలజీ, బ్రోంకోస్కోపీ, రక్త పరీక్షలు, జన్యు పరీక్ష (NSCLC విషయంలో) మరియు బయాప్సీలు కూడా చేస్తారు. నిర్వహించాల్సిన పరీక్షల ఎంపిక చికిత్స చేసే వైద్యుడు మరియు అతని నిపుణుల బృందంపై ఆధారపడి ఉంటుంది. చాలా తరచుగా, ఖచ్చితమైన రోగనిర్ధారణ పొందడానికి పరీక్షల కలయికను నిర్వహిస్తారు.
NSCLC మొదటి దశ నుండి నాల్గవ దశ వరకు వర్గీకరించబడింది, మొదటి దశ ఊపిరితిత్తులకు మాత్రమే పరిమితం చేయబడింది మరియు నాల్గవ దశ అనేది ఒక అధునాతన పరిస్థితి, ఇక్కడ అది శరీరం యొక్క ఇతర భాగాలకు వ్యాపించింది. SCLC, మరోవైపు, కేవలం రెండు అంచెలుగా వర్గీకరించబడింది, పరిమిత-దశ (LS), దాని మూలం పాయింట్కు పరిమితం చేయబడింది మరియు విస్తృత-దశ (ES), ఇక్కడ అది మెటాస్టాసైజ్ చేయబడింది.
చికిత్సా ఎంపికలు ఏమిటి?
ఏ క్యాన్సర్కైనా, చికిత్సా పద్ధతిలో కీమోథెరపీ, రేడియోథెరపీ మరియు శస్త్రచికిత్స ఉంటాయి. చికిత్స ఎంపిక క్యాన్సర్ రకం, దాని వ్యాప్తి మరియు దాని దశపై ఆధారపడి ఉంటుంది. అందువల్ల, కొన్నిసార్లు ఒకే చికిత్స కూడా పరిస్థితులను మెరుగుపరుస్తుంది మరియు కొన్నిసార్లు, చికిత్సల కలయిక ప్రాధాన్యతనిస్తుంది.
అదృష్టవశాత్తూ, NSCLC విషయంలో, లక్ష్య చికిత్స అందుబాటులో ఉంది మరియు ప్రజాదరణ పొందింది. ఎర్లోటినిబ్ మరియు గెఫిటినిబ్ అనే మందులు EGFR ప్రోటీన్ను లక్ష్యంగా చేసుకుంటాయి, దీని జన్యువు NSCLC కేసులలో ఉత్పరివర్తనకు గురైంది. లక్ష్య చికిత్సలో భాగమైన మరో జత మందులు క్రిజోటినిబ్ మరియు సెరిటినిబ్, ఇవి ALK టైరోసిన్ కైనేస్ ఇన్హిబిటర్ మ్యుటేషన్ల వల్ల క్యాన్సర్ ఉన్న రోగులకు సూచించబడతాయి.
ఊపిరితిత్తుల క్యాన్సర్ వంశపారంపర్యంగా వస్తుందా?
ఊపిరితిత్తుల క్యాన్సర్లో చాలా జన్యువులు ప్రమేయం వహించలేదు. జీవితాంతం ధూమపానం చేయని వారు కానీ ఊపిరితిత్తుల క్యాన్సర్ యొక్క కుటుంబ చరిత్ర ఉన్నవారు ఈ వ్యాధిని నిర్ధారించిన EGFR మ్యుటేషన్ మరియు ఊపిరితిత్తుల క్యాన్సర్ మధ్య సంభావ్య సంబంధాన్ని అధ్యయనాలు సూచించాయి. జినోమ్-వైడ్ అసోసియేషన్ అధ్యయనాలు (GWAS) ఈ సంబంధాన్ని హైలైట్ చేశాయి. GWASలో కనిపించిన మరో జన్యువు RGS17, అయితే ఇది గతంలో గుర్తించబడలేదు [1]. అందువల్ల, ఈ వ్యాధికి పర్యావరణ మరియు కుటుంబ కారకాల కలయిక కారణమని చెప్పవచ్చు.
ఊపిరితిత్తుల క్యాన్సర్ అవగాహన
ఇంతటి ప్రాణాంతక వ్యాధికి, ప్రజలలో అవగాహన ఆశ్చర్యకరంగా తక్కువగా ఉంది. నవంబర్ ఊపిరితిత్తుల క్యాన్సర్ అవగాహన మాసం. దీనిని పూర్తి స్థాయిలో ఉపయోగించుకోవచ్చు; హెచ్చరిక సంకేతాలు, రోగనిర్ధారణ పద్ధతులు మరియు చికిత్సా కేంద్రాలలో అందుబాటులో ఉన్న చికిత్సా ఎంపికల గురించి ప్రజలకు తెలియజేయడానికి అవగాహన శిబిరాలు, ఉపన్యాస శ్రేణులు మరియు సెమినార్ల వంటి కార్యకలాపాలతో.
జినోమిక్స్ ఎలా పనిచేస్తుంది
జన్యు పదార్ధంలో (DNA, క్రోమోజోములు) మాలిక్యులర్ మార్పుల యొక్క డయాగ్నోస్టిక్ నిర్ధారణ జినోమిక్ పరీక్షల ద్వారా సాధించవచ్చు. ఈ పరీక్షలు చిన్న జన్యు వైవిధ్యాలను విశ్లేషించడం నుండి పూర్తి క్రోమోజోమల్ మ్యాపింగ్ పద్ధతుల వరకు విస్తృత పరిధిలో ఉంటాయి. ఊపిరితిత్తుల క్యాన్సర్కు వంశపారంపర్య భాగం కూడా ఉంది. జన్యుపరమైన కారణాల ఉనికిని సమగ్ర విధానం ద్వారా అంచనా వేయవచ్చు – వివరణాత్మక ప్రీ-టెస్ట్ కౌన్సెలింగ్ (ఇందులో ఒక నిపుణుడు కుటుంబ చరిత్ర మరియు వంశపారంపర్య నమూనాలను తనిఖీ చేస్తారు), లక్షిత పరీక్ష మరియు పోస్ట్-టెస్ట్ కౌన్సెలింగ్, ప్రభావిత వ్యక్తుల నిర్వహణ వ్యూహాలు మరియు రక్త సంబంధీకుల స్క్రీనింగ్ కోసం.
అంతేకాకుండా, జినోంపత్రి వంటి నివారణ జినోమిక్ పరిష్కారాలు ఊపిరితిత్తుల క్యాన్సర్ (మరియు అనేక ఇతర పరిస్థితులు) కోసం ఒకరి జన్యుపరమైన ప్రమాదాన్ని అంచనా వేయడానికి సహాయపడతాయి, కేవలం లాలాజల స్వాబ్ ద్వారా. ఒకరి జన్యుపరమైన ప్రవృత్తుల గురించి తెలుసుకోవడం, క్యాన్సర్ వంటి తీవ్రమైన పరిస్థితులతో సహా వివిధ పరిస్థితులకు చికిత్సకు బదులుగా నివారణకు ఒక వ్యూహాన్ని రూపొందించడానికి సహాయపడుతుంది. సేకరించిన జన్యు సమాచారం యొక్క చిక్కులను బాగా అర్థం చేసుకోవడానికి మరియు నిర్వహణ/నివారణ వ్యూహాన్ని రూపొందించడానికి పరీక్ష ఫలితాల తర్వాత జన్యు కౌన్సెలింగ్ తప్పనిసరి.
ముగింపులో…
దురదృష్టవశాత్తూ, ఊపిరితిత్తుల క్యాన్సర్తో బాధపడుతున్న రోగుల మనుగడ రేటు చాలా తక్కువగా ఉంది. క్యాన్సర్ అంటే భారీ భావోద్వేగ మరియు మానసిక ఒత్తిడికి సమానం. వ్యాధి యొక్క ఆగ్రహాన్ని తట్టుకుంటున్న మన ప్రియమైన వారికి ఇది గొప్ప సమయం కాదు. ధూమపానాన్ని, క్రియాశీల లేదా నిష్క్రియ ధూమపానాన్ని నిరుత్సాహపరచడం మరియు రేడాన్ స్థాయిలను క్రమం తప్పకుండా తనిఖీ చేయడం అనేది ఒక ప్రభావవంతమైన వ్యూహం కాగల మొదటి అడుగు. సాధారణ లక్షణాల మొదటి సంకేతాల వద్ద, వైద్యుడిని సంప్రదించి సమగ్ర నిర్ధారణ చేయించుకోవడం అవసరం, తద్వారా చికిత్సను ప్రారంభించవచ్చు మరియు వ్యాధిని నియంత్రించవచ్చు.
సూచనలు:
- కన్వాల్ M et al. ఊపిరితిత్తుల క్యాన్సర్కు కుటుంబ ప్రమాదం. 2017 ఓంకోల్ లెట్. 13(2): 535–542.
