-అను ఆచార్య, మ్యాప్మైజినోమ్
మీరు ఒక పార్టీలో మాట్లాడుకుంటున్నారు, అకస్మాత్తుగా వైద్యులు మీకు అర్థం కాని పదాలను మాట్లాడటం మొదలుపెట్టారు. ఆ మాటలు మీకు సరళంగా అర్థం కావడమే నా లక్ష్యం, అప్పుడు మీరు కూడా వారితో సంభాషణను కొనసాగించగలరు. ఒకవేళ మీరు గ్రీకు, లాటిన్ భాషలను నేర్చుకుంటే, వైద్యం మీకు చాలా సులభం అవుతుంది. హిప్పోక్రేట్స్ గుర్తుందా? అతను గ్రీకు వైద్యుడు, వైద్యశాస్త్ర పితామహుడిగా పేరుపొందాడు. మీరు గ్రీకు, లాటిన్ భాషలను ఎక్కువగా నేర్చుకోలేదని, కానీ చాలా పదాలను ఉపయోగించారని నేను భావిస్తున్నాను.
అత్యంత సాధారణంగా వ్యాధికి ఉపయోగించే పదం నుండి ప్రారంభిద్దాం, అది "పాతోస్" లేదా "పాథీ" అక్షరాలా వ్యాధి లేదా బాధ అని అర్థం. మీరు వినే కొన్ని పదాలలో న్యూరోపతి, ఇది నరాల వ్యాధి. కానీ ఆసక్తికరంగా, అందరికీ తెలిసిన పదం "సానుభూతి" (sympathy) మరియు దాని అర్థం కలిసి బాధపడటం. మీరు అల్లోపతి, హోమియోపతి వంటి పదాలను కూడా చాలా వినే ఉంటారు. వాటి అర్థం ఏమిటో ఎప్పుడైనా ఆలోచించారా? "అల్లోస్" అంటే విభిన్నం లేదా మరొకటి, మరియు దీని అర్థం వ్యాధికి వ్యతిరేక ప్రభావాలు ఉన్న మందులతో చికిత్స చేయడం. మరోవైపు, హోమియో అంటే "ఒకలాంటిది", కాబట్టి వ్యాధికి కారణమైన వాటి నుండి అతి తక్కువ మోతాదులతో చికిత్స చేస్తారు. ఆసక్తికరంగా ఉంది కదా? కాబట్టి ఆర్త్రోపతి వంటి అనేక పదాలను ఇప్పుడు అర్థం చేసుకోవచ్చు, ఇది ఆర్త్రోస్ అంటే కీళ్ళు (కీళ్ల నొప్పులు గుర్తుంచుకోండి) మరియు పాథీ కలయిక. కీళ్ల నొప్పులు (arthritis) నాకు "ఐటిస్" అనే పదాన్ని గుర్తుచేస్తుంది, దీనికి కూడా వ్యాధి అని అర్థం, కానీ మంటతో కూడి ఉంటుంది. కాబట్టి కొలిటిస్, అపెండిసైటిస్, హెపటైటిస్, కండ్లకలక వంటి "ఐటిస్" ఉన్న అన్ని పదాలు మంటతో కూడిన సమస్యలు.
ఒక వైద్యుడు ఇడియోపాథిక్ కారణం అని ప్రస్తావించినప్పుడు, దాని అర్థం ఏమిటో మీరు ఆశ్చర్యపోతారు కదా? సరళంగా చెప్పాలంటే, అది తెలియనిది. కాబట్టి, వారు IPF (Idiopathic pulmonary fibrosis) వంటి పదాన్ని ప్రస్తావిస్తే, వారు దేని గురించి మాట్లాడుతున్నారు? అది ఒక రకమైన ఊపిరితిత్తుల వ్యాధి, దీనికి కారణం తెలియదు. పల్మనరీ మరియు ఫైబ్రోసిస్ అంటే ఏమిటో మీరు ఆలోచిస్తున్నారు. పల్మనరీ అంటే ఊపిరితిత్తులకు సంబంధించినది, కాబట్టి పల్మనరీ అనే పదాలు ఉన్న ఏ విషయం అయినా ఊపిరితిత్తులకు సంబంధించినదని మీరు సురక్షితంగా అనుకోవచ్చు. ఫైబ్రోసిస్ అంటే చాలా ఫైబర్లు ఉన్నాయని అర్థం. కాబట్టి, మనం IPF ను అర్థం చేసుకోవాలంటే, అది ఊపిరితిత్తులలోని కనెక్టివ్ టిష్యూలోని చాలా ఫైబర్లతో సంబంధం కలిగి ఉంటుందని మీకు తెలుసు, కానీ కారణం తెలియదు.
వైద్యపరమైన పదాలలో సాధారణంగా ఉపయోగించే మరొక ఉపసర్గ "హైపర్" లేదా "హైపో". దీన్ని సరిగ్గా గుర్తుంచుకోవాలంటే, గోడలపై బౌన్స్ అవుతున్న హైపర్యాక్టివ్ పిల్లవాడి గురించి ఆలోచించడం సహాయపడవచ్చు. కాబట్టి హైపర్ అంటే పరిమితులకు మించి, హైపో అంటే దాని కింద. కొన్ని ఉదాహరణలు హైపర్టెన్షన్ (గుండెలో చాలా ఒత్తిడి), హైపర్థైరాయిడ్ (అతి చురుకైన థైరాయిడ్), హైపర్గ్లైసీమియా (రక్తంలో చక్కెర చాలా ఎక్కువ) మరియు హైపర్కాల్షిమియా (రక్తంలో కాల్షియం చాలా ఎక్కువ). వివరణ అవసరమయ్యేది గ్లైసీమియా. ఈ పదం యొక్క మూలం "గ్లుకుస్" అంటే తీపి మరియు "ఐమియా" అంటే రక్తం. ఇప్పుడు మీరు గ్లూకోస్, గ్లుకుస్ మరియు ఐమియా ఉన్న అన్ని పదాలను అర్థం చేసుకోగలరు.
గుండె గురించి మాట్లాడుకుందాం. మీరు ఖచ్చితంగా కార్డియో వర్కౌట్లు వంటివి వినే ఉంటారు. మీరు గ్రహించకపోతే, "కార్డియో" అంటే "గుండె" అని అర్థం. కాబట్టి, ఒక వైద్యుడు ఎవరికైనా టాకీకార్డియా ఉందని చెప్పినప్పుడు, అది గుండెకు సంబంధించినదని మీరు అనుకుంటారు, కానీ టాకీ అంటే ఏమిటి? అది అనాకారి కాదు, దాని అర్థం "వేగంగా". కాబట్టి టాకీకార్డియా అంటే వేగవంతమైన గుండె అని అర్థమా? దాదాపు అలాగే. దాని అర్థం మీ గుండె వేగంగా కొట్టుకుంటోందని. గుండె వ్యాధుల సమూహానికి అత్యంత సాధారణ పదం కార్డియోవాస్క్యులర్. మీరు కార్డియోవాస్క్యులర్ను విడదీస్తే, కార్డియో అంటే ఏమిటో మీరు అర్థం చేసుకున్నారు, కానీ వాస్క్యులర్ అంటే ఏమిటి? దాని అర్థం ప్రాథమికంగా రక్తాన్ని తీసుకువెళ్ళే నాళాలు. కాబట్టి, మీరు కార్డియోవాస్క్యులర్ మరియు సెరెబ్రోవాస్క్యులర్ వంటి పదాలను అర్థం చేసుకోగలరా? సెరెబ్రల్ అంటే "మెదడుకు సంబంధించినది" అని మీకు తెలిసినట్లుగా. ఇప్పుడు మీరు ASCVD: అథెరోస్క్లెరోటిక్ కార్డియోవాస్క్యులర్ వ్యాధిని అర్థం చేసుకోగలరు. రెండు పదాలు ఇంకా స్పష్టంగా లేవు. అథెరో మరియు స్క్లెరోసిస్. గ్రీకులో అథెరో అంటే "గంజి" వంటి పదార్థం. గంజి లేదా హిందీలో "దాలియా" గుర్తుందా? మరియు స్క్లెరోసిస్ అంటే శరీర కణజాలం గట్టిపడటం. దాని అర్థం మార్పుకు నిరోధకత కూడా, కానీ ఒక వైద్య నిపుణుడు "అథెరోస్క్లెరోసిస్ కార్డియోవాస్క్యులర్ వ్యాధి" అని చెప్పినట్లయితే, లోపలి గోడల కింద కొవ్వు పదార్థాలు గట్టిపడటం జరిగిందని అర్థం, ఇది గుండెపోటు వంటి వాటికి కారణం కావచ్చు.
మరొక ప్రసిద్ధ పదం మయోకార్డియల్ ఇన్ఫార్క్షన్. ఇందులో కార్డియో అనే పదం ఉందని మనం అర్థం చేసుకోవచ్చు, కానీ మిగిలిన భాగాల గురించి ఏమిటి? "మయో" అంటే కండరం అని, "ఇన్ఫార్క్షన్" అంటే కణజాల మరణం అని అర్థం. ఈ పదం లాటిన్ పదం "ఇన్ఫార్క్టస్" నుండి వచ్చింది, దీని అర్థం లోపలికి నింపబడినది. కాబట్టి, అన్ని పదాలను కలిపితే, గుండె కండరాలకు రక్త సరఫరా నిలిపివేయబడి, కణజాలం మరణిస్తుందని అర్థం. ముఖ్యంగా దీని అర్థం "గుండెపోటు". మీరు భారతదేశంలో ఉంటే, ఇస్కీమిక్ అనే పదాన్ని మీరు వినే ఉంటారు. ఈ పదం "ఇస్కెయిన్" నుండి వచ్చింది, దాని అర్థం "నిరోధించడం" మరియు మనం ముందు చర్చించుకున్న "ఐమియా" అంటే రక్తం అని అర్థం. కాబట్టి, ఇస్కీమిక్ గుండె జబ్బు అంటే రక్త సరఫరా నిరోధించబడిన గుండె జబ్బు.
వ్యాధులకు జోడించే కొన్ని సాధారణ ఉపసర్గలు క్రానిక్ మరియు ఎక్యూట్. వాటి అర్థం ఏమిటి? "ఎక్యూట్" అంటే అకస్మాత్తుగా మరియు తీవ్రమైనది అని, క్రానిక్ అంటే చాలా కాలం పాటు ఉండేది అని అర్థం. క్రానిక్ అనే పదం "క్రోనోస్" నుండి వచ్చింది, దాని అర్థం "సమయం", ఇది గ్రీకు పురాణాలలో తండ్రి సమయాన్ని వృద్ధ గడ్డపు మనిషిగా చిత్రీకరించడాన్ని మీరు గుర్తుంచుకోవచ్చు.
మూత్రపిండాలు వంటి ఇతర అవయవాలకు వెళ్దాం. వైద్య పరిభాషలో మూత్రపిండాలకు సంబంధించిన దేనినైనా "రీనల్" అని అంటారు. క్యాన్సర్కు సంబంధించిన పదం "కార్సినోమా", గ్రంధికి సంబంధించిన పదం "అడెనో", మరియు "ఎంటెరో" అంటే చిన్న ప్రేగు మొదలైనవి.
ఒక రోజుకు ఇది సరిపోతుందని నేను అనుకుంటున్నాను. పార్ట్ 2 లో మరిన్నింటిని జోడిస్తాను. మనం చర్చించిన పదాల సారాంశం కింద ఉంది.
ఈరోజు మనం చర్చించిన జాబితా
- న్యూరోపతి: నరాల వ్యాధి
- ఆర్థరైటిస్: కీళ్ల వాపు
- ఆర్త్రోపతి: కీళ్ల వ్యాధి
- అడెనోపతి: ఏదైనా గ్రంధి విస్తరణ లేదా వ్యాధి
- అల్లోపతి: వ్యాధి లక్షణాలకు వ్యతిరేక ప్రభావాలు ఉన్న మందులతో వ్యాధి చికిత్స
- ఆర్త్రోపతి: కీళ్ల వ్యాధి
- కార్డియోపతి: గుండె వ్యాధి లేదా రుగ్మత
- ఎంటెరోపతి: ప్రేగు వ్యాధి, ముఖ్యంగా చిన్న ప్రేగు
- హోమియోపతి: ఆరోగ్యకరమైన వ్యక్తిలో వ్యాధి లక్షణాలను కలిగించే సహజ పదార్థాల అతి తక్కువ మోతాదులతో వ్యాధిని చికిత్స చేసే ఒక అనుబంధ వైద్య విధానం
- హైడ్రోపతి: నీటిని ఉపయోగించి వ్యాధి చికిత్స
- మైలోపతి: వెన్నెముక వ్యాధి
- మయోపతి: కండరాల కణజాలం వ్యాధి
- ఆస్టియోపతి: అస్థిపంజరం మరియు కండరాల కదలిక మరియు మసాజ్ ద్వారా వైద్య రుగ్మతలను చికిత్స చేసే ఒక అనుబంధ వైద్యం
- సైకోపతి: మానసిక అనారోగ్యం లేదా రుగ్మత
- రెటినోపతి: రెటీనా వ్యాధి, ఇది దృష్టి లోపం లేదా నష్టానికి దారితీస్తుంది
- ఇడియోపాథిక్: తెలియని కారణం
- ఎసెన్షియల్: ఇడియోపాథిక్ మాదిరిగానే - తెలియని కారణాలకు సంబంధించింది, ఉదాహరణకు ఎసెన్షియల్ హైపర్టెన్షన్.
- హైపర్టెన్షన్: అధిక రక్తపోటు
- టాకీకార్డియా: వేగవంతమైన గుండె కొట్టుకునే రేటు
- కార్డియోవాస్క్యులర్: గుండె మరియు రక్తనాళాలకు సంబంధించినది.
- సెరెబ్రోవాస్క్యులర్: ముఖ్యంగా మెదడు మరియు దాని రక్తనాళాలకు సంబంధించినది.
- సెరెబ్రోవాస్క్యులర్ ఆక్సిడెంట్ (CVA): స్ట్రోక్, కొన్నిసార్లు రక్తస్రావం రకానికి సంబంధించినదిగా ఉపయోగిస్తారు కానీ ఎల్లప్పుడూ కాదు, స్ట్రోక్లో మెదడులోని ఒక భాగం రక్తనాళాల అడ్డుపడటం లేదా రక్తస్రావం/ఒత్తిడి కారణంగా రక్త సరఫరా కోల్పోతుంది.
- మయోకార్డియల్ ఇన్ఫార్క్షన్: గుండెపోటు, గుండె కండరాలలోని ఒక భాగం రక్తాన్ని సరఫరా చేసే ఒకటి లేదా అంతకంటే ఎక్కువ ధమనులు అడ్డుపడటం వలన రక్తాన్ని కోల్పోతుంది, రక్త నష్టం ఫలితంగా కూడా సంభవించవచ్చు.
- AMI: ఎక్యూట్ మయోకార్డియల్ ఇన్ఫార్క్షన్ (గుండెపోటు)
- ARDS: ఎక్యూట్ రెస్పిరేటరీ డిస్ట్రెస్ సిండ్రోమ్.
- ARF: ఎక్యూట్ రీనల్ (మూత్రపిండ) వైఫల్యం.
- ALL: ఎక్యూట్ లింఫోబ్లాస్టిక్ లుకేమియా.
- కార్సినోమా: క్యాన్సర్కు మరొక పదం.
- ఇస్కీమిక్ హార్ట్ డిసీజ్: కొరోనరీ ఆర్టరీ వ్యాధి లేదా ప్రాథమికంగా గుండె ధమనుల వ్యాధి, ఇక్కడ అది నిరోధించబడుతుంది.
- ట్యూమర్: వాపు లేదా ముద్ద అని అర్థం మరియు తరచుగా క్యాన్సర్లకు ఉపయోగిస్తారు.
