2009లో, స్టాప్ న్యుమోనియా ఇనిషియేటివ్ నవంబర్ 12ను ప్రపంచ న్యుమోనియా దినోత్సవంగా పాటించాలని నిర్ణయించింది. పిల్లల మరణాలకు ప్రధాన కారణమైన న్యుమోనియా గురించి అవగాహన పెంచడం మరియు ఈ ప్రాణాంతక వ్యాధిని రక్షించడానికి, నివారించడానికి మరియు సమర్థవంతంగా చికిత్స చేయడానికి ప్రపంచవ్యాప్త చర్యలను ప్రోత్సహించడం దీని ప్రధాన లక్ష్యం.
న్యుమోనియా అనేది ఒకటి లేదా రెండు ఊపిరితిత్తులను ప్రభావితం చేసే తీవ్రమైన శ్వాసకోశ అంటువ్యాధి. ఇది ఊపిరితిత్తులలోని గాలి సంచులను లేదా అల్వియోలిని ద్రవంతో లేదా చీముతో నింపుతుంది, దీనివల్ల కఫంతో లేదా చీముతో కూడిన దగ్గు, జ్వరం, చలి మరియు శ్వాస తీసుకోవడంలో ఇబ్బంది కలుగుతుంది.
2019లో 5 సంవత్సరాల కంటే తక్కువ వయస్సు ఉన్న 7,40,180 మంది పిల్లలు న్యుమోనియా కారణంగా మరణించారు, ఇది ఐదు సంవత్సరాల కంటే తక్కువ వయస్సు ఉన్న పిల్లల మరణాలలో 14% కాగా, 1 నుండి 5 సంవత్సరాల వయస్సు ఉన్న పిల్లల మరణాలలో 22%గా ఉంది. HIV సంక్రమణ, మలేరియా లేదా క్షయ వంటి ఏ అంటు వ్యాధి వల్ల కలిగే మరణాల సంఖ్య కంటే ఇది చాలా ఎక్కువ.
న్యుమోనియా ప్రపంచవ్యాప్తంగా పిల్లలు మరియు కుటుంబాలను ప్రభావితం చేస్తుంది, అయితే దక్షిణ ఆసియా మరియు సబ్-సహారా ఆఫ్రికాలో మరణాల సంఖ్య ఎక్కువగా ఉంది. సాధారణ పద్ధతులతో న్యుమోనియా నుండి పిల్లలను రక్షించవచ్చు మరియు తక్కువ ఖర్చుతో, తక్కువ సాంకేతికతతో కూడిన మందులు మరియు సంరక్షణతో చికిత్స చేయవచ్చు.
న్యుమోనియా కారణాలు
వైరస్లు, బ్యాక్టీరియా మరియు శిలీంధ్రాలు అన్నీ న్యుమోనియాకు కారణం కావచ్చు. వైరల్ న్యుమోనియాకు సాధారణ కారణాలు:
- ఇన్ఫ్లుయెంజా వైరస్లు
- రెస్పిరేటరీ సిన్సిటియల్ వైరస్ (RSV)
- SARS-CoV-2 (COVID-19కి కారణమయ్యే వైరస్)
బ్యాక్టీరియా న్యుమోనియాకు సాధారణ కారణాలు స్ట్రెప్టోకాకస్ న్యుమోనియా (న్యుమోకాకస్) మరియు ముఖ్యంగా పిల్లలలో మైకోప్లాస్మా న్యుమోనియా.
న్యుమోనియాకు ఇతర కారణాలు ఆసుపత్రిలో చేరడం, దీర్ఘకాలిక వ్యాధి, ధూమపానం మరియు రోగనిరోధక శక్తి తగ్గడం.
లక్షణాలు
- శ్వాస తీసుకున్నప్పుడు లేదా దగ్గినప్పుడు ఛాతీ నొప్పి
- గందరగోళం లేదా మానసిక స్పృహలో మార్పులు (65 సంవత్సరాలు మరియు అంతకంటే ఎక్కువ వయస్సు గల పెద్దలలో)
- కఫంతో కూడిన దగ్గు
- అలసట
- జ్వరం, చెమట పట్టడం మరియు వణుకుతో కూడిన చలి
- తక్కువ శరీర ఉష్ణోగ్రత (65 సంవత్సరాల కంటే ఎక్కువ వయస్సు గల పెద్దలలో మరియు బలహీనమైన రోగనిరోధక వ్యవస్థ ఉన్నవారిలో)
- వికారం, వాంతులు లేదా అతిసారం
- శ్వాస తీసుకోవడంలో ఇబ్బంది
న్యుమోనియాను ఎలా నిర్ధారిస్తారు?
సాధారణంగా, రోగనిర్ధారణ ఇటీవల ఆరోగ్య చరిత్ర (శస్త్రచికిత్స, జలుబు లేదా ప్రయాణ సంబంధిత వ్యాధులు వంటివి) మరియు వ్యాధి తీవ్రతపై ఆధారపడి ఉంటుంది. రోగనిర్ధారణను నిర్ధారించడానికి ఈ క్రింది పరీక్షలు ఉపయోగించబడతాయి:
- ఛాతీ ఎక్స్-రే: లోపలి కణజాలాలు, ఎముకలు మరియు అవయవాలను, ఊపిరితిత్తులతో సహా చూడటానికి.
- రక్త పరీక్షలు: ఏదైనా అంటువ్యాధులను తనిఖీ చేయడానికి మరియు ధమనుల రక్త వాయు పరీక్ష మీ రక్తప్రవాహంలో ఆక్సిజన్ మొత్తాన్ని తనిఖీ చేస్తుంది.
- కఫం కల్చర్: ఊపిరితిత్తులలో అంటువ్యాధిని తనిఖీ చేయడానికి.
- పల్స్ ఆక్సిమెట్రీ: రక్తంలో ఆక్సిజన్ మొత్తాన్ని కొలవడానికి.
- ఛాతీ CT స్కాన్: ఈ ఇమేజింగ్ విధానం ఎక్స్-రేలు మరియు కంప్యూటర్ టెక్నాలజీ కలయికను ఉపయోగించి శరీరంలోని పదునైన, వివరణాత్మక క్షితిజ సమాంతర లేదా అక్షసంబంధ చిత్రాలను (తరచుగా స్లైస్లు అని పిలుస్తారు) ఉత్పత్తి చేస్తుంది.
- బ్రోంకోస్కోపీ: ఊపిరితిత్తుల సమస్యలను అంచనా వేయడానికి, అడ్డంకులను అంచనా వేయడానికి మరియు పరీక్ష కోసం కణజాలం మరియు/లేదా ద్రవం నమూనాలను తీసుకోవడానికి.
- ప్లూరల్ ఫ్లూయిడ్ కల్చర్: న్యుమోనియాకు ఏ బ్యాక్టీరియా కారణమవుతుందో తెలుసుకోవడానికి.
చికిత్స
ఇది న్యుమోనియా రకం, వయస్సు మరియు ఇతర అంతర్లీన ఆరోగ్య పరిస్థితులపై ఆధారపడి ఉంటుంది. చికిత్స యొక్క ప్రధాన లక్ష్యం సంక్రమణను నయం చేయడం మరియు సమస్యలను నివారించడం.
న్యుమోనియా తేలికపాటిగా ఉంటే, వైద్యుడు సూచించినట్లుగా, మీరు యాంటీ-బ్యాక్టీరియల్, యాంటీవైరల్, యాంటీ-ఫంగల్ మరియు ఓవర్-ది-కౌంటర్ మందులను ఇంట్లోనే చికిత్స చేయడానికి ఉపయోగించవచ్చు.
న్యుమోనియా తీవ్రంగా ఉంటే, ఆసుపత్రిలో యాంటీబయాటిక్స్ మరియు ఇంట్రావీనస్ (IV) లైన్ ద్వారా ద్రవాలతో చికిత్స చేయాలి. ఆక్సిజన్ థెరపీ రక్తంలో ఆక్సిజన్ మొత్తాన్ని పెంచుతుంది. వ్యక్తి క్లిష్ట పరిస్థితిలో ఉంటే, వెంటిలేటర్పై ఉంచాలి. న్యుమోనియా మళ్లీ రాకుండా నిరోధించడానికి తీవ్రంగా సోకిన లేదా దెబ్బతిన్న ఊపిరితిత్తుల భాగాలను తొలగించడానికి శస్త్రచికిత్స చేయవచ్చు.
నివారణ
న్యుమోనియా తీవ్రమైనది మరియు ప్రాణాంతకం కావచ్చు. పిల్లల మరణాలను తగ్గించడానికి పిల్లలలో న్యుమోనియాను నివారించడం చాలా అవసరమని ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ చెబుతోంది.
మీరు శ్వాసకోశ అంటువ్యాధులను నివారించడానికి కూడా సహాయపడవచ్చు:
- మీ చేతులను క్రమం తప్పకుండా కడగడం
- ఎక్కువగా తాకిన ఉపరితలాలను శుభ్రపరచడం మరియు క్రిమిసంహారకం చేయడం
- టిష్యూ లేదా మీ మోచేయి లేదా స్లీవ్లోకి దగ్గడం లేదా తుమ్మడం
- సిగరెట్ పొగతో సంబంధాన్ని పరిమితం చేయడం లేదా ధూమపానం మానేయడం
- వైద్య పరిస్థితులను (ఆస్త్మా, డయాబెటిస్ లేదా గుండె జబ్బులు వంటివి) బాగా చూసుకోవడం
