అల్జీమర్స్ వ్యాధి: జీవితకాల జ్ఞాపకాలను కోల్పోవడం

నేను, నా స్నేహితుడు బార్‌లో డ్రింక్ తాగుతున్నప్పుడు, అతను నన్ను సరదాగా అడిగాడు, వృద్ధాప్యంలో పార్కిన్సన్స్ లేదా అల్జీమర్స్, ఈ రెండిటిలో ఏది కోరుకుంటావు అని.

నేను నవ్వి, నాకు పార్కిన్సన్స్ కావాలని బదులిచ్చాను. ఆ బాటిల్ ఎక్కడ పెట్టానో మర్చిపోయే బదులు, కొద్దిపాటి విస్కీని చిందించడమే మంచిది!

ఈ జోక్ తరచుగా చిరునవ్వును తెప్పిస్తుంది. పంచ్ లైన్ తర్వాత, వృద్ధులను ప్రభావితం చేసే రెండు న్యూరోడెజెనరేటివ్ వ్యాధుల గురించి తీవ్రమైన నిశ్శబ్దం మరియు భయం ఉంటుంది. అయినప్పటికీ, అల్జీమర్స్ ప్రస్తావన బలమైన భావోద్వేగాలను రేకెత్తిస్తుంది, ఇది ఎక్కువగా తప్పుడు సమాచారం వల్ల జరుగుతుంది.

మన జీవితకాలంలో మనం సేకరించిన జ్ఞాపకాల మొత్తం మనం, మరియు వృద్ధాప్యంలో ఈ జ్ఞాపకాలు మన ముఖాలపై సూర్యుని వెచ్చదనం లాంటివి. కానీ ఈ జ్ఞాపకాలన్నింటినీ నెమ్మదిగా మర్చిపోతే ఏమిటి? మనం ప్రేమించిన వారిని, మనం కలిసి జీవించి, నవ్వుకున్న వారిని కూడా గుర్తించడం ఆపివేస్తే ఏమిటి?

అల్జీమర్స్ వ్యాధి (AD) అనేది అత్యంత సాధారణ రకం డిమెన్షియా (జ్ఞానాత్మక పనితీరులో తగ్గుదల ద్వారా గుర్తించబడే ఒక సిండ్రోమ్), ఇది 60 నుండి 70% కేసులకు కారణమవుతుంది. AD అనేది కోలుకోలేని, ప్రగతిశీల మెదడు పరిస్థితి, నిర్దిష్టమైన ఆపరేటింగ్ పద్ధతితో. ఇది క్రమంగా మెదడు కణజాలాన్ని తినేస్తుంది, తద్వారా జ్ఞాపకశక్తి, ఆలోచన మరియు తార్కిక సామర్థ్యాలను బలహీనపరుస్తుంది. ఈ పరిస్థితి రోజువారీ పనులను చేయడం కూడా ఒక సవాలుగా మారే స్థాయికి దిగజారుతుంది.

AD సాధారణంగా 65 సంవత్సరాల కంటే ఎక్కువ వయస్సు ఉన్నవారిలో కనిపిస్తుంది (లేట్ ఆన్సెట్ అల్జీమర్స్ వ్యాధి- LOAD), కానీ 60 సంవత్సరాల కంటే తక్కువ వయస్సు ఉన్నవారిలో (ఎర్లీ ఆన్సెట్ అల్జీమర్స్ వ్యాధి- EOAD) కూడా కనిపించవచ్చు. WHO ప్రకారం, కనీసం 47 మిలియన్ల మంది డిమెన్షియాతో జీవిస్తున్నారు మరియు 2030 నాటికి సుమారు 75 మిలియన్ల మందికి ఈ సిండ్రోమ్ వస్తుందని అంచనా [1].

మెదడుకు ఏమి జరుగుతుంది?

మెదడులో నిర్దిష్ట పనులకు బాధ్యత వహించే నిర్దిష్ట కేంద్రాలు ఉన్నాయి. వీటిలో కొన్ని వినడం, వాసన చూడటం, చూడటం, రుచి చూడటం మరియు తాకడం వంటి మన సామర్థ్యాన్ని నియంత్రించడంలో సహాయపడతాయి, మరికొన్ని జ్ఞాపకశక్తి నిల్వ, ఆలోచన మరియు ఇతర అభిజ్ఞా విధులు వంటి ఉన్నత స్థాయి పనులలో పాల్గొంటాయి. సాధారణ మెదడులో, నాడీ కణాలు మొత్తం వ్యవస్థ సజావుగా పనిచేయడానికి ఒకదానితో ఒకటి సంభాషించుకుంటాయి. AD విషయంలో, ఈ సమన్వయం కోల్పోతుంది. మెదడుకు జరిగే నష్టం 'హిప్పోకాంపస్' ప్రాంతంలో ప్రారంభమవుతుంది, ఇది జ్ఞాపకశక్తి సృష్టికి బాధ్యత వహిస్తుంది, మెదడులోని ఇతర భాగాలకు వ్యాపిస్తుంది, ఇవి ఆలోచన మరియు తార్కిక సామర్థ్యాలను నియంత్రిస్తాయి. ప్రోటీన్ల అసాధారణ గడ్డలు (అమిలాయిడ్ ఫలకాలు) మరియు నాడీ కణాల చిక్కులు (న్యూరోఫైబ్రిల్లరీ లేదా టౌ టాంగిల్స్) మెదడులో ఏర్పడతాయి మరియు AD యొక్క ప్రత్యేక లక్షణం.

అల్జీమర్స్‌తో సంబంధం ఉన్న కారణాలు మరియు ప్రమాద కారకాలు ఏమిటి?

AD యొక్క ఖచ్చితమైన కారణాలు ఇంకా తెలియకపోయినప్పటికీ, నిపుణులు ముఖ్యమైన ప్రమాద కారకాలను గుర్తించారు, వీటిని లక్షణాలకు మూలాలుగా పరిగణించవచ్చు. వీటిలో, వయస్సు అత్యంత ముఖ్యమైన అంశంగా కనిపిస్తుంది. AD కోసం ప్రమాదం వయస్సుతో పెరుగుతుంది. ఈ వ్యాధి యొక్క కుటుంబ చరిత్ర మరొక ప్రధాన ప్రమాద కారకం; AD వచ్చే అవకాశాలను నిర్ణయించడంలో జన్యుశాస్త్రం పాత్ర పోషిస్తుంది. అలాగే, పురుషుల కంటే స్త్రీలకు ఈ పరిస్థితి వచ్చే అవకాశం ఎక్కువ. ఇతర ప్రమాద కారకాలు, తీవ్రమైన తల గాయాలు, డౌన్ సిండ్రోమ్ (ఒక జన్యు వ్యాధి), అధిక కొలెస్ట్రాల్ మరియు అధిక రక్తపోటు వంటివి కూడా ప్రమాదాలను పెంచుతాయి.

AD ని నివారించవచ్చా?

UK లోని కేంబ్రిడ్జ్ విశ్వవిద్యాలయ నిపుణులు నిర్వహించిన ఒక అధ్యయనం ప్రకారం, సుమారు మూడింట ఒక వంతు AD కేసులను నివారించవచ్చు [2, 3]. జనాభా ఆధారిత అధ్యయనాల నుండి డేటాను విశ్లేషించడం ద్వారా, వారు ఏడు ప్రధాన ప్రమాద కారకాలను షార్ట్‌లిస్ట్ చేశారు, వీటిలో వ్యాయామం లేకపోవడం, తక్కువ విద్య/అవగాహన, మధుమేహం, అధిక రక్తపోటు మరియు మధ్య వయస్సులో ఊబకాయం, డిప్రెషన్ మరియు ధూమపానం ఉన్నాయి. ఈ కారకాలను పరిమితం చేయడం వలన AD కేసుల సంఖ్య ఎలా మారుతుందో బృందం అప్పుడు అధ్యయనం చేసింది.

ప్రపంచవ్యాప్తంగా, తక్కువ అవగాహన అత్యధిక ప్రమాద కారకంగా కనుగొనబడింది, తర్వాత ధూమపానం మరియు వ్యాయామం లేకపోవడం ఉన్నాయి. ఈ ప్రతి కారకాల వల్ల కలిగే ప్రమాదాలను కేవలం 10% తగ్గించడం ద్వారా ప్రపంచవ్యాప్తంగా 8.3% AD కేసులను నివారించవచ్చని కూడా వారు అంచనా వేశారు. ఈ ఏడు కారకాలు అన్నీ నియంత్రించదగినవి మరియు వ్యాయామం మరియు ఆహారం వంటి వాటిని సవరించడం ద్వారా AD ని నివారించవచ్చు. జీవనశైలి మార్పులతో పాటు, వ్యాధి, దాని లక్షణాలు మరియు నిర్వహణ ప్రణాళికల గురించి సరైన అవగాహన మరియు జ్ఞానం కేసులను నియంత్రించడంలో విలువైనవిగా మరియు ప్రభావవంతంగా నిరూపించబడతాయి.

AD దశలు మరియు లక్షణాలు

AD 'తేలికపాటి', 'మితమైన' మరియు 'తీవ్రమైన' దశలుగా వర్ణించబడిన దశలలో స్థిరంగా అభివృద్ధి చెందుతుంది. మెదడు క్షీణత సాధారణంగా జ్ఞాపకశక్తి కోల్పోవడం మరియు సంబంధిత లక్షణాలకు కొన్ని సంవత్సరాల ముందు ప్రారంభమవుతుంది. ఇది ప్రీ-క్లినికల్ దశ, ఇందులో వ్యక్తి AD యొక్క ఎటువంటి శారీరక లక్షణాలను చూపించడు. మూడు దశలలో లక్షణాలు దాదాపు ఒకే విధంగా ఉంటాయి, ప్రతి దశలో వాటి తీవ్రత పెరుగుతుంది.

తేలికపాటి దశ: ఈ దశ సాధారణంగా 2 నుండి 4 సంవత్సరాలు ఉంటుంది మరియు లక్షణాలు క్రింది విధంగా ఉంటాయి:

1. తక్కువ శక్తి మరియు కార్యకలాపాలు చేయాలనే కోరిక
2. పనికిరానిగా సమయం గడపడం
3. రోజువారీ పనులను పూర్తి చేయడానికి ఎక్కువ సమయం తీసుకోవడం
4. భాష లేదా ఆలోచనలతో ఇబ్బంది పడటం
5. ఇటీవల జరిగిన సంఘటనలను మర్చిపోవడం
6. మూడ్ స్వింగ్స్
7. తెలిసిన పరిసరాలలో తిరుగుతూ లేదా కోల్పోవడం.

ఈ లక్షణాలు AD తో సంబంధం కలిగి ఉన్నాయి, కానీ థైరాయిడ్ పనిచేయకపోవడం, ఒత్తిడి, డిప్రెషన్, మాదకద్రవ్యాల దుర్వినియోగం వంటి అనేక ఇతర వనరులు ఇలాంటి లక్షణాలను ఉత్పత్తి చేయగలవు. అందువల్ల, ఈ లక్షణాలు తప్పనిసరిగా AD ని తెలియజేయవు. కేసును నిర్ధారించడానికి ఒక నిపుణుడి అభిప్రాయం తప్పనిసరి.

మితమైన దశ: ఇది 2 నుండి 10 సంవత్సరాలు ఉంటుంది. జ్ఞాపకశక్తి కోల్పోవడం ఎక్కువ మరియు రోజువారీ కార్యకలాపాలు ఆటంకం కలిగిస్తాయి. మీరు ఈ క్రింది లక్షణాల కోసం చూడాలి:

1. మాట్లాడటం, పదాల వాడకం అసంబద్ధంగా లేదా మళ్ళింపుగా కనిపించవచ్చు.
2. మల్టీ-టాస్కింగ్‌తో ఇబ్బంది
3. భ్రమలు
4. కోపం, విచారం, ఆందోళన యొక్క తీవ్ర భావోద్వేగాలు
5. స్థలం, తేదీ, సమయం గురించి గందరగోళం
6. ప్రియమైన వారిని గుర్తించడం, కొత్త పరిస్థితులతో పట్టుకోవడంలో ఇబ్బంది
7. నిద్రపోవడంలో ఇబ్బంది
8. ప్రకటనలు లేదా ప్రశ్నలను పునరావృతం చేయడం

ఈ దశలో, వ్యక్తి తమ పరిస్థితిని గ్రహిస్తాడు.

తీవ్రమైన దశ: ఇది 1 నుండి 3 సంవత్సరాలు ఉంటుంది. వ్యక్తి పూర్తిగా ఇతరులపై ఆధారపడతాడు. లక్షణాలు క్రింది విధంగా ఉంటాయి:

1. సంభాషించే అసమర్థత
2. సమయం పూర్తిగా కోల్పోవడం; గతం మరియు వర్తమాన సంఘటనల గురించి గందరగోళం
3. కదలికలో ఇబ్బంది; మూత్రాశయం మరియు ప్రేగు నియంత్రణ కోల్పోవడం
4. మింగడంలో ఇబ్బంది, బరువు తగ్గడం
5. మూర్ఛలు
6. చర్మ వ్యాధులు
7. పెరిగిన భ్రమలు మరియు మానసిక స్థితి

AD ని ఎలా నిర్ధారిస్తారు?

AD జ్ఞాపకశక్తి కోల్పోవడం ద్వారా వర్గీకరించబడుతుంది, ఇది సహజ వృద్ధాప్యంలో కూడా ఒక భాగం. అయితే, డిప్రెషన్, మూడ్ స్వింగ్స్, మాటలలో మార్పు వంటి ఇతర నిరంతర లక్షణాలు హెచ్చరిక సంకేతాలుగా పనిచేస్తాయి మరియు వైద్యుడు మాత్రమే నిర్ధారిత నిర్ధారణను అందించగలడు. వ్యక్తిగత మరియు కుటుంబ చరిత్ర, రోగి యొక్క మానసిక స్థితి అలాగే జ్ఞానాత్మక విధులు మరియు ప్రవర్తనా విధానాన్ని నిర్ణయించడానికి ఒక పరీక్షలో పనితీరు ఆధారంగా, AD నిర్ధారణ చేయవచ్చు. CT స్కాన్, MRI స్కాన్ మరియు న్యూరోసైకలాజికల్ (ప్రశ్న-జవాబు సెషన్ల ద్వారా) పరీక్షలు వంటి ఇతర పరీక్షలు కూడా నిర్ధారణలో సహాయపడతాయి.

చికిత్సలు అందుబాటులో ఉన్నాయా?

నిరంతర పరిశోధన ఉన్నప్పటికీ, నేటి వరకు, AD కి ఎటువంటి చికిత్సలు అందుబాటులో లేవు. అయితే, లక్షణాలకు చికిత్స చేసే జోక్యాలు అనేక సందర్భాల్లో ఉపయోగకరంగా నిరూపించబడ్డాయి. లక్షణాల ఆధారంగా, వైద్యులు తరచుగా మూడ్ స్వింగ్స్, ఆందోళన, దూకుడు, కోపం లేదా భ్రమలను నియంత్రించడానికి మందులను సూచిస్తారు. మెదడులోని రసాయనం విచ్ఛిన్నతను నియంత్రించడానికి కొన్ని మందులు ఇవ్వవచ్చు; కానీ ఇవి తీవ్రమైన దుష్ప్రభావాలతో వస్తాయి మరియు నిపుణుడైన పరీక్ష మరియు నిర్ధారణ తర్వాత వైద్యులు సూచిస్తారు.

ఇక్కడ జన్యు కారకాలు పాత్ర పోషిస్తున్నాయా?

EOAD కనీసం ఒక ఉత్పరివర్తన చెందిన జన్యువులలో ఒకదాని వారసత్వంతో సంబంధం కలిగి ఉంది- APP, PSEN1 మరియు PSEN2. ఇవి AD కేసులలో 5% వరకు ప్రాతినిధ్యం వహిస్తాయి. LOAD స్వభావంతో మరింత సంక్లిష్టంగా ఉంటుంది మరియు జన్యు కారకాలు పర్యావరణ మరియు జీవనశైలి కారకాలతో కలిసి పనిచేసినప్పుడు సంభవిస్తుంది. ఈ ఫినోటైప్ బహుళ జన్యువులచే ప్రభావితం అవుతుంది. LOAD కోసం బలమైన జన్యు ప్రమాద కారకాలలో ఒకటి APOE జన్యువు యొక్క ε4 వేరియంట్ [6]. అయినప్పటికీ, జీనోమ్-వైడ్ అసోసియేషన్ స్టడీస్ (GWAS) LOAD కి కారణమయ్యే బహుళ జన్యు వేరియంట్లను వెల్లడించాయి [4]. ఆసక్తి ఉన్న ఇతర జన్యువులలో TOMM40 మరియు TREM2 ఉన్నాయి - ఈ రెండు జన్యువులు సెల్యులార్ రవాణా మరియు తాపజనక ప్రతిస్పందన (ఇది ఫలకం ఏర్పడకుండా రక్షించడానికి సహాయపడుతుందని నమ్ముతారు) వంటి ముఖ్యమైన విధులలో పాల్గొంటాయి.

జన్యు వేరియంట్లను గుర్తించడంలో మరింత పరిశోధన AD నిర్ధారణ కోసం ఆధునిక జన్యు పరీక్ష పద్ధతులను ప్రారంభించగలదు.

AD అవగాహన!

సెప్టెంబరు రాగానే AD అవగాహన మాసం! సెప్టెంబర్ 21 ని ప్రపంచ అల్జీమర్స్ దినోత్సవంగా జరుపుకుంటారు. ఇది మొదటిసారిగా 1994లో, అల్జీమర్స్ డిసీజ్ ఇంటర్నేషనల్ (ADI) యొక్క పదవ వార్షిక సమావేశంలో ప్రారంభించబడింది. ADI అనేది ఒక గొడుగు సంస్థ మరియు ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉన్న 90 ఇతర అల్జీమర్స్ సంస్థలను కలిగి ఉంది. ADI యొక్క చొరవతో, ప్రపంచ అల్జీమర్స్ దినోత్సవం ప్రపంచవ్యాప్తంగా పాటించబడుతుంది. ఈ రంగంలో పనిచేస్తున్న అనేక సంస్థలు కూడా ఆ రోజున ఈవెంట్‌లను నిర్వహించడం ద్వారా పాల్గొంటాయి. ప్రపంచ జనాభా వృద్ధాప్యం చెందుతున్నందున, విధాన నిర్ణేతలు మరియు ప్రభుత్వాల దృష్టిని ఆకర్షించడం ద్వారా పరిస్థితిని నొక్కి చెప్పడం ఇటువంటి సమన్వయ కార్యక్రమాల లక్ష్యం. ఈ నెల వివిధ ప్రభుత్వాలు, ఆరోగ్య సంరక్షణ ప్రదాతలు, పరిశోధకులు, కుటుంబాలు మరియు మీడియాను ఏకం చేస్తుంది. ప్రతి సంవత్సరం, వారు ఈ వ్యాధి గురించి ప్రజలకు అవగాహన కల్పించే మరియు తప్పు అపోహలను తొలగించే ఒక సందేశాన్ని పంపడంపై దృష్టి పెడతారు [5].

వైద్య చికిత్స లేనందున, అల్జీమర్స్ వ్యాధిని అది ప్రారంభమైన తర్వాత మాత్రమే నిర్వహించవచ్చు. ప్రభావిత వ్యక్తులకు మరియు వారి కుటుంబాలకు బాగా రూపొందించిన కాపింగ్ వ్యూహాల ద్వారా ఇది చేయవచ్చు. ముందుగా నిర్ధారణ వ్యాధి తీవ్రతను ఆలస్యం చేయవచ్చు మరియు తగ్గించవచ్చు. జీవనశైలి మార్పులు కూడా అద్భుతాలు చేయగలవు.

అల్జీమర్స్ గురించి మీ జన్యువులు ఏమి చెబుతున్నాయి? తెలియదా? అయితే, ఎందుకు ఆలస్యం?

ఈరోజే Genomepatri ను పొందండి, మరియు స్వీయ-ఆవిష్కరణ యొక్క అంతిమ ప్రయాణాన్ని ప్రారంభించండి - జన్యు కౌన్సిలింగ్ సెషన్లు మరియు మీ డేటాను అర్థం చేసుకోవడానికి నిపుణుల బృందంతో కలిసి, ఈరోజే మీ జీవితాన్ని నియంత్రించండి!

మూలాలు:

1. http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs362/en/
2. బ్రేన్ సి మరియు ఇతరులు. అల్జీమర్స్ వ్యాధి యొక్క ప్రాథమిక నివారణకు సంభావ్యత: జనాభా ఆధారిత డేటా విశ్లేషణ. లాన్సెట్ న్యూరాలజీ 2014; 13(8): 788-794.
3. http://www.webmd.com/alzheimers/news/20140714/study-1-3-alzheimers-cases-preventable#1
4. టాన్జీ ఆర్‌ఇ. అల్జీమర్స్ వ్యాధి యొక్క జన్యుశాస్త్రం. కోల్డ్ స్ప్రింగ్ హార్బ్ పర్స్పెక్ట్ మెడ్. 2012; 2(10): 1-10.
5. https://www.alz.co.uk/world-alzheimers-month/about
6. కార్డర్ ఇ. హెచ్. ఇతరులు. లేట్ ఆన్సెట్ కుటుంబాలలో అపోలిపోప్రోటీన్ ఇ టైప్ 4 అల్లెల్ యొక్క జన్యు డోస్ మరియు అల్జీమర్స్ వ్యాధి ప్రమాదం. సైన్స్ 261, 921–923 (1993).